{"id":8311,"date":"2022-07-22T19:58:51","date_gmt":"2022-07-22T18:58:51","guid":{"rendered":"http:\/\/pj-blog.pl\/?p=8311"},"modified":"2022-07-25T13:51:06","modified_gmt":"2022-07-25T12:51:06","slug":"riese-recenzja-nowej-ksiazki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pj-blog.pl\/?p=8311","title":{"rendered":"„Riese” – recenzja nowej ksi\u0105\u017cki"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Dawno na rynku wydawniczym nie ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka o \u201eRiese\u201d. O ile mnie pami\u0119\u0107 nie myli ostatni raz w 2018 r. i by\u0142a to ksi\u0105\u017cka mojego autorstwa, o Ludwikowicach K\u0142odzkich, w kt\u00f3rej opisa\u0142em bardzo dok\u0142adnie kompleks Gontowa wchodz\u0105cy w sk\u0142ad projektu \u201eRiese\u201d. Ale to by\u0142 tylko jeden kompleks spo\u015br\u00f3d sze\u015bciu [siedmiu \u2013 wliczaj\u0105c Jagodziniec] w G\u00f3rach Sowich. A tu jak na \u017cyczenie nagle okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest nowa ksi\u0105\u017cka o \u201eRiese\u201d (patrz z lewej ok\u0142adka). Jako aktywny eksplorator terenowo-archiwalny nie szukam wiedzy w ksi\u0105\u017ckach, ale tym razem dla odpr\u0119\u017cenia mia\u0142em ochot\u0119 z ciekawo\u015bci co\u015b z literatury poczyta\u0107, \u017ceby si\u0119 dowiedzie\u0107 co tam nowego napisano o \u201eRiese\u201d. No i ksi\u0105\u017ck\u0119 kupi\u0142em, przeczyta\u0142em\u2026 i postanowi\u0142em napisa\u0107 tu swoim zwyczajem kr\u00f3tk\u0105 recenzj\u0119.<\/p>\n

RECENZJA<\/strong>
\nOg\u00f3lnie m\u00f3wi\u0105c ta ksi\u0105\u017cka tematycznie nic nowego nie wnosi, za to jest pr\u00f3b\u0105 uporz\u0105dkowania w spos\u00f3b chronologiczny wiadomo\u015bci o budowie \u201eRiese\u201d, kt\u00f3re by\u0142y ju\u017c publikowane we wcze\u015bniejszych publikacjach. Tre\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki zosta\u0142a podzielona na trzy okresy: pierwszy to okres przedwojenny, po nim drugi – skr\u00f3towo przedstawiony okres budowy \u201eRiese\u201d (1943-1945), a nast\u0119pnie trzeci (zasadnicza cz\u0119\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki) – okres od maja 1945, a\u017c do grudnia 1959 r. Poni\u017cej przedstawiam zalety i wady tej publikacji:<\/p>\n

Zalety:<\/strong>
\nPomys\u0142 na t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 uwa\u017cam za dobry. Autor konsekwentnie trzyma si\u0119 pr\u00f3by przedstawiania wydarze\u0144 w osi czasu, g\u0142\u00f3wnie skupiaj\u0105c si\u0119 na powojennych wydarzeniach: pierwszych prasowych wzmiankach o \u201eRiese\u201d, pierwszych inwentaryzacjach, pierwszych poszukiwaniach, itp. To jest innowacyjny pomys\u0142 – \u201epatent\u201d Autora. Grafika w tej ksi\u0105\u017cce r\u00f3wnie\u017c jest na plus. Publikacja zawiera dobrze przygotowane do druku archiwalne zdj\u0119cia obrazuj\u0105ce teren budowy \u201eRiese\u201d w okresie powojennym, a tak\u017ce wycinki artyku\u0142\u00f3w ze starych gazet. Ponadto wy\u017cej wymienione materia\u0142y harmonijnie wsp\u00f3\u0142graj\u0105 z tekstem ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3ry \u0142atwo si\u0119 czyta (w sensie, \u017ce ksi\u0105\u017cka nie jest toporna). \"\"<\/a> Tekst jest poprawnie zredagowany. Zamieszczone w ksi\u0105\u017cce archiwalne prasowe wypociny obrazuj\u0105 ignorancj\u0119 dziennikarzy, kt\u00f3rzy s\u0105 ich autorami. Por\u00f3wnuj\u0105c do tych materia\u0142\u00f3w \u201ejako\u015b\u0107\u201d merytoryczn\u0105 artyku\u0142\u00f3w prasowych ukazuj\u0105cych si\u0119 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie np. w internecie ka\u017cdorazowo przed tzw. sezonem og\u00f3rkowym, mo\u017cna \u0142atwo wyci\u0105gn\u0105\u0107 wniosek, \u017ce dziennikarstwo stoi nadal na takim samym poziomie. Docieraj\u0105c do tych wszystkich archiwalnych materia\u0142\u00f3w prasowych uwa\u017cam, \u017ce Autor zrobi\u0142 dobr\u0105 robot\u0119 za co nale\u017c\u0105 mu si\u0119 od Czytelnik\u00f3w gromkie brawa. Ponadto Autor zamie\u015bci\u0142 w ksi\u0105\u017cce archiwalne dokumenty PPT (s. 325, s. 338., s.302., s.301., ) i podpisa\u0142 je, \u017ce pochodz\u0105 one z „archiwum autora”. Ja do dokument\u00f3w PPT dotar\u0142em w AP Wroc\u0142aw w zespole Pa\u0144stwowa Inspekcja Gospodarki Materia\u0142owej, i gdy z nich korzysta\u0142em w moich publikacjach, podawa\u0142em jako \u017ar\u00f3d\u0142o AP Wroc\u0142aw. Sk\u0105d Autor ma takie dokumenty w swoim prywatnym archiwum? Szacun. <\/p>\n

Wady:<\/strong>
\nZasadnicz\u0105 wad\u0105 tej publikacji jest to, \u017ce Autor wyst\u0119puj\u0105cy jako narrator pomi\u0119dzy obszernymi cytatami artyku\u0142\u00f3w prasowych i innych materia\u0142\u00f3w, bazuje g\u0142\u00f3wnie na wiedzy zawartej w starych ksi\u0105\u017ckach, broszurach, opracowaniach, dawnych artyku\u0142ach w \u201eOdkrywcy\u201d. A niestety wiele z tych pionierskich materia\u0142\u00f3w zawiera ra\u017c\u0105ce b\u0142\u0119dy merytoryczne lub s\u0105 po prostu nieaktualne. Na przyk\u0142ad pisanie, \u017ce w Ludwigsdorf w okresie II wojny \u015bwiatowej znajdowa\u0142y si\u0119 dwa pot\u0119\u017cne zak\u0142ady: fabryka amunicji M\u00f6lke Werke i drugi zak\u0142ad \u2013 fabryka prochu Dynamit AG (s.35.), wo\u0142a o pomst\u0119 do nieba. \"\"<\/a>W Ludwigsdorf (po wojnie wpierw Ludwikowo a dopiero p\u00f3\u017aniej Ludwikowice K\u0142odzkie! (s.121.)) nigdy nie by\u0142o fabryki o nazwie M\u00f6lke Werke. I wbijcie sobie to mitomani do g\u0142owy. R\u00f3wnie karygodne jest powielanie bzdur, \u017ce pracownicy przymusowi pracowali w Ludwigsdorf w podziemiach elektrowni (s.34.). Ta elektrownia nie posiada\u0142a takich podziemi. Autor pisze, \u017ce we wsi Falkenberg znajdowa\u0142 si\u0119 ob\u00f3z AL „Riese” (s.37.) co jest nieprawd\u0105. Tego typu kwiatk\u00f3w jest w tej publikacji wi\u0119cej, niestety.
\nW osi czasu powojennych wydarze\u0144 wyst\u0119puj\u0105 du\u017ce luki. Na przyk\u0142ad kompleks Gontowa. Autor zaczyna powojennymi informacjami o kompleksie Gontowa, od 5 sierpnia 1945 r. (s.102.) A przecie\u017c by\u0142y ju\u017c publikowane przez D. Garba relacje F. Klappera, kt\u00f3ry z kolegami spenetrowa\u0142 naziemn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tego kompleksu zaledwie kilka dni po wojnie. Brak relacji K. Gotthardta, kt\u00f3ry Gontow\u0105 spenetrowa\u0142 w cz\u0119\u015bci podziemnej pierwszy od razu po wojnie mo\u017cna Autorowi darowa\u0107 zwa\u017cywszy na fakt, i\u017c m\u00f3j artyku\u0142 w \u201eGazecie Noworudzkiej”, gdzie cz\u0119\u015b\u0107 tych relacji zamie\u015bci\u0142em, ukaza\u0142 si\u0119, gdy ju\u017c ta ksi\u0105\u017cka by\u0142a w druku. Ale publikowa\u0142em du\u017co wcze\u015bniej w \u201eOdkrywcy\u201d dokumenty archiwalne, z kt\u00f3rych wiadomo, \u017ce po wojnie plac budowy na Gontowej zaj\u0105\u0142 Starosta K\u0142odzki, a 28 czerwca 1945 r. by\u0142a tam delegacja z kopalni Ruben w Nowej Rudzie. Poza tym autor nie wspomina nic w ksi\u0105\u017cce o przedsi\u0119biorstwie BUDOMAT, kt\u00f3re w marcu 1946 r. przej\u0119\u0142o sk\u0142ad materia\u0142\u00f3w budowlanych w Sowinie, o FIOPZO, itd. Wi\u0119c brakuje troch\u0119… i nie tylko o Gontowej.
\nK\u0142uj\u0105 w oczy zawarte w tej ksi\u0105\u017cce liczne niedoci\u0105gni\u0119cia. Na przyk\u0142ad Autor wymienia obozy dla robotnik\u00f3w przymusowych i je\u0144c\u00f3w wojennych, kt\u00f3rych zatrudniono do budowy \u201eRiese\u201d, ale nie wiadomo dlaczego pomija ob\u00f3z dla rosyjskich je\u0144c\u00f3w wojennych, kt\u00f3ry znajdowa\u0142 si\u0119 w Sowinie (s.30.). Opr\u00f3cz wsi W\u00fcstegiersdorf (G\u0142uszyca) i W\u00fcstewaltersdorf (Walim), na kt\u00f3rych projekt \u201eRiese\u201d odcisn\u0105\u0142 swoje pi\u0119tno, Autor wymienia wie\u015b Falkenberg (Sokolec) (s.31.). Akurat we wsi Falkenberg nie licz\u0105c faktu, \u017ce wi\u0119\u017aniowie g\u0142\u0119bili tam r\u00f3w kablowy prowadz\u0105cy z Sowiny w kierunku Rzeczki, to nic innego w ramach budowy \u201eRiese\u201d si\u0119 nie wydarzy\u0142o.
\nW ksi\u0105\u017cce pojawia si\u0119 do\u015b\u0107 znaczna ilo\u015b\u0107 b\u0142\u0119d\u00f3w logicznych, np. Autor pisze cytuj\u0105c Demczuka, \u017ce czwarty tunel w kompleksie Os\u00f3wce by\u0142 obudowany ceg\u0142\u0105 a poni\u017cej pisze o tym tunelu, \u017ce by\u0142 obetonowany (s.153.). Zdarzy\u0142o si\u0119, \u017ce g\u00f3r\u0119 Gontowa nazywa g\u00f3r\u0105 Falkenberg (Sokolec) (s.103.). Tego typu nie\u015bcis\u0142o\u015bci i b\u0142\u0119dy w ksi\u0105\u017cce si\u0119 mno\u017c\u0105, \u017ce nie spos\u00f3b ich tu wszystkich wymieni\u0107.
\n\"\"<\/a>Ale to jeszcze nie jest najgorsze. Autor z uporem maniaka propaguje mit o ukrytym pod koniec wojny depozycie w sztolni nr 3 w Gontowej. Uruchamiaj\u0105c swoj\u0105 fantazj\u0119 pisze o licznych wysadzeniach tej sztolni, o stra\u017cnikach pilnuj\u0105cych sekretu i o tym co oni w danej chwili widzieli, my\u015bleli, co czuli,.. itp. A im dalej w las (czyt. kolejne wzmianki w ksi\u0105\u017cce dotycz\u0105ce mitu o Gontowej), tym bardziej Autor wprowadza Czytelnik\u00f3w w \u015bwiat swoich g\u0142\u0119bokich fantazji. Apogeum tych wymys\u0142\u00f3w Czytelnicy natrafi\u0105 na stronach 273-274. <\/p>\n

Wnioski i uwagi ko\u0144cowe<\/strong>
\nKsi\u0105\u017cka pt. \u201eRiese\u201d pocz\u0105tek tajemnicy – to kawa\u0142 roboty i trzeba to przyzna\u0107 uczciwie. Blisko 500 stron dobrze wyg\u0142askanego tekstu. To jest znacznie rozszerzone i zaktualizowane wydanie pierwszego tomu ksi\u0105\u017cki pt. Podziemne tajemnice G\u00f3r Sowich. Jestem pewien, \u017ce kolejne wydanie – gdy ju\u017c Autor wprowadzi do tekstu niezb\u0119dne korekty pod wzgl\u0119dem merytorycznym i uzupe\u0142ni go o nowe wiadomo\u015bci – b\u0119dzie bardzo dobr\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105 w\u015br\u00f3d literatury o \u201eRiese\u201d i stanie si\u0119 ona lektur\u0105 obowi\u0105zkow\u0105 dla m\u0142odych pokole\u0144 eksplorator\u00f3w i badaczy, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 chcieli wypowiada\u0107 si\u0119 o „Riese” autorytatywnie. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dawno na rynku wydawniczym nie ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka o \u201eRiese\u201d. O ile mnie pami\u0119\u0107 nie myli ostatni raz w 2018 r. i by\u0142a to ksi\u0105\u017cka mojego autorstwa, o Ludwikowicach K\u0142odzkich, w kt\u00f3rej opisa\u0142em bardzo dok\u0142adnie kompleks Gontowa wchodz\u0105cy w sk\u0142ad … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-8311","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pj-blog.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8311","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pj-blog.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pj-blog.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pj-blog.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pj-blog.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8311"}],"version-history":[{"count":30,"href":"https:\/\/pj-blog.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8311\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8346,"href":"https:\/\/pj-blog.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8311\/revisions\/8346"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pj-blog.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8311"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pj-blog.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8311"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pj-blog.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8311"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}